Een pup of een kitten ontwormen
Het ritme is in de eerste weken en maanden veel strakker dan de meeste mensen denken, en een ontwormingsbehandeling laat geen sporen achter in een papieren boekje.
IndicatiefGepubliceerd op Bijgewerkt op
Dit zijn indicatieve richtpunten volgens de aanbevelingen van ESCCAP, een Europese deskundigengroep voor parasieten bij huisdieren. Het ritme en het product hangen af van leeftijd, levensstijl en regio: je dierenarts heeft altijd het laatste woord.
Hoe vaak moet je een pup ontwormen?
| Wie | Aanbeveling van ESCCAP |
|---|---|
| Pup | eerste dosis vanaf 2 weken leeftijd, daarna elke 2 weken tot 2 weken na het spenen |
| Kitten | eerste dosis op 3 weken leeftijd, daarna elke 2 weken tot 2 weken na het spenen |
| Zogende teef of poes | tegelijk met de jongen behandeld, tot en met het spenen |
| Jong dier bij blijvend risico (pup: bijvoorbeeld uitlaatplaatsen voor pups; kitten: bijvoorbeeld buiten komen) | daarna maandelijks tot 6 maanden leeftijd |
| Volwassen hond of kat die niet of nauwelijks buiten komt (laagste risicogroep) | 1 tot 2 keer per jaar behandelen, of ontlastingsonderzoek met dezelfde frequentie |
| Volwassen hond of kat die buiten komt en contact heeft met andere dieren | 4 tot 12 keer per jaar behandelen, of ontlastingsonderzoek met dezelfde frequentie |
| Het risico van het dier is niet duidelijk | minstens 4 keer per jaar behandelen of de ontlasting onderzoeken |
| Huishouden met kinderen jonger dan 5 tot 6 jaar, ouderen of mensen met een verminderde afweer | afhankelijk van een risicoanalyse maandelijks ontwormen, of maandelijks ontlastingsonderzoek |
Bron: ESCCAP, Wormbestrijding bij hond en kat (Richtlijn 01, zevende druk, juni 2025, Nederlandse vertaling). De richtlijn werkt bij volwassen dieren met risicogroepen: bij de hond lopen die van A (woont in huis, komt niet of nauwelijks buiten) tot D (komt buiten, loopt vrij en eet prooien, orgaanvlees of rauw vlees), en de aanbevolen frequentie loopt mee. ESCCAP zegt dat ontwormen altijd op advies van een dierenarts moet gebeuren; de frequentie leg je dus met je praktijk vast.
Wanneer krijgt een kitten de eerste ontworming?
Op 3 weken leeftijd: zo begint ESCCAP bij het kitten, en de behandeling wordt daarna elke 2 weken herhaald tot 2 weken na het spenen. Het verschil met de pup, die eerder begint, heeft een reden die de richtlijn noemt: bij kittens komt een besmetting vóór de geboorte niet voor, ze kunnen wel via de moedermelk besmet raken.
Waarom wordt een pup zo vroeg en zo vaak ontwormd?
Een pup kan al in de baarmoeder besmet raken met spoelwormen: de larven passeren vanaf dag 42 van de dracht de placenta, en later besmetten ze de pup via de moedermelk. Een zware besmetting kan volgens ESCCAP ernstige klachten geven nog voordat ontlastingsonderzoek mogelijk is. Als gevolg van een zware besmetting noemt ESCCAP bij pups vermagering en een dikke buik (het 'wormbuikje'), soms longontsteking, en bij grote aantallen wormen darmverstopping. Een lichte besmetting verloopt symptoomloos.
Daarbij duurt het ongeveer vier weken van het opnemen van eitjes tot het uitscheiden van nieuwe eitjes. Een maandelijkse behandeling minimaliseert daarom het risico op besmettingen waarbij een dier eitjes uitscheidt. Zogende teven en poezen worden tegelijk met hun jongen ontwormd, omdat zij op dat moment vaak zelf zo'n besmetting krijgen door het oplikken van de ontlasting van de jongen.
Zijn spoelwormen gevaarlijk voor kinderen?
Spoelwormen (Toxocara) vormen volgens ESCCAP een zoönoserisico: na het opnemen van infectieuze eitjes kunnen de larven door het lichaam migreren (larva migrans-complex), met ernstige gevolgen voor de volksgezondheid. Daarom houdt ESCCAP bij honden en katten van alle leeftijden rekening met Toxocara, en zijn de aanbevelingen strenger bij kinderen, ouderen en mensen met een verminderde afweer in huis (maandelijks ontwormen of maandelijks ontlastingsonderzoek, naar risico). ESCCAP raadt ook een goede handhygiëne aan, vooral bij kinderen: handen wassen na contact met huisdieren en vóór het eten, en de ontlasting van het huisdier opruimen zonder die bij het groenafval of op de composthoop te gooien.
Moet ik ontwormen als mijn pup gezond lijkt?
Ja, want verschijnselen ontbreken vaak. Volgens ESCCAP verloopt een lichte besmetting symptoomloos, en bij volwassen dieren gaat een spoelwormbesmetting zelden gepaard met klinische verschijnselen. Bij een pup kan een zware besmetting ernstige klachten geven voordat ontlastingsonderzoek iets aantoont: op zichtbare verschijnselen wachten is dus geen betrouwbare maatstaf.
Bij een volwassen dier kan ontlastingsonderzoek, met dezelfde frequentie, een alternatief zijn voor herhaald ontwormen als je dierenarts dat adviseert. Een negatieve uitslag sluit een besmetting niet met zekerheid uit, bijvoorbeeld bij een recente besmetting of bij weinig uitgescheiden eitjes, en tussen twee onderzoeken kunnen toch eitjes worden uitgescheiden. Bij de pup is ontlastingsonderzoek geen vervanging van de behandeling.
Wat is het verschil tussen ontwormen en een vlooienmiddel?
ESCCAP behandelt de bescherming tegen inwendige parasieten (zoals darmwormen) en tegen uitwendige parasieten (zoals vlooien en teken) apart. Volgens ESCCAP zijn vlooieninfestaties het hele jaar door een risico voor huisdieren; het tekenrisico is groter in het tekenseizoen, maar kan in sommige landen het hele jaar aanwezig zijn.
Er is één plek waar de twee samenkomen: vlooien en bijtende luizen zijn de tussengastheer van de lintworm Dipylidium caninum, en honden en katten raken besmet door besmette vlooien of luizen op te nemen. Bij een vastgestelde vlooien- of luizenbesmetting noemt ESCCAP daarom behandeling tegen lintwormen (praziquantel), naast het bestrijden van de vlooien en luizen. Of je dier een middel tegen beide of twee middelen nodig heeft, zegt je dierenarts.
Hoe houd ik de ontwormdata bij?
Je legt de behandeling in AnimaPulse één keer vast met haar ritme, bijvoorbeeld om de 2 weken. De app herinnert je op de dag van de behandeling, en zodra je de dosis als gedaan markeert, plant ze de volgende vanaf vandaag, niet vanaf een theoretische datum die niemand meer volgt.
Veelgestelde vragen
Wanneer moet je een pup voor het eerst ontwormen?
Volgens ESCCAP vanaf 2 weken leeftijd, daarna elke 2 weken tot 2 weken na het spenen. De moeder wordt tegelijk met de pup behandeld, tot en met het spenen.
Hoe vaak moet je een pup ontwormen?
Elke 2 weken tot 2 weken na het spenen. Blijft het besmettingsrisico hoog, bijvoorbeeld op een uitlaatplaats voor pups, dan volgt een maandelijkse dosis tot 6 maanden leeftijd.
Hoe vaak moet je daarna ontwormen?
Bij volwassen dieren hangt de frequentie van het risico af: ESCCAP noemt 1 tot 2 keer per jaar voor een dier dat niet of nauwelijks buiten komt, en 4 tot 12 keer per jaar voor een dier dat buiten komt. Is het risico onduidelijk, dan minstens 4 keer per jaar. Je dierenarts bepaalt de frequentie met jou.
Wanneer mag een kitten ontwormd worden?
ESCCAP begint bij het kitten op 3 weken leeftijd en herhaalt de dosis elke 2 weken tot 2 weken na het spenen.
Is ontwormen hetzelfde als vaccineren?
Nee: het zijn twee verschillende behandelingen met elk een eigen schema. Het vaccinatieschema van de pup vind je op de pagina Vaccinatieschema hond; volgens het referentieschema voor Nederland begint de basisvaccinatie van de hond op 8, 12 en 16 weken.
Zijn spoelwormen van mijn pup gevaarlijk voor kinderen?
Spoelwormen vormen volgens ESCCAP een zoönoserisico, met ernstige gevolgen voor de volksgezondheid. Daarom zijn de aanbevelingen strenger in een huishouden met jonge kinderen, en raadt ESCCAP een goede handhygiëne aan.
Bronnen
- ESCCAP, Wormbestrijding bij hond en kat — Richtlijn 01, zevende druk, juni 2025, Nederlandse vertaling
- ESCCAP, Hoe bescherm ik mijn huisdieren tegen parasieten — folder met hygiënemaatregelen en bescherming tegen vlooien en teken
Elke ontworming, bijgehouden
Bij een terugkerende behandeling telt AnimaPulse de volgende datum vanaf de dosis die je als gedaan markeert en herinnert je op de dag zelf.
Lees verder
Vaccinatieschema hond
Welke vaccinaties een hond in Nederland en België nodig heeft en wanneer: basisvaccinatie van de pup, leptospirose met een eigen ritme, kennelhoest voor het pension en hondsdolheid alleen om te reizen. Schema's met bronnen, ter indicatie.
Vaccinatieschema kat
Kattenziekte, niesziekte, kattenleukemie en hondsdolheid — het gangbare basisschema van het kitten en het boosterritme in Nederland en België. Met bronnen, ter indicatie.
Herinneringen die niets vergeten
Vaccinatieherinneringen zeven dagen en één dag van tevoren, terugkerende behandelingen die zichzelf opnieuw plannen, afspraken die de dag ervoor en twee uur van tevoren worden gemeld. Gratis en onbeperkt.
Pagina bijgewerkt op 11 november 2026.